Poezja jako akt oporu. „Antologia poezji gruzińskiej” | nowość od Wydawnictwa Warsztaty Kultury
O wydarzeniu
Po 40 latach pojawia się wreszcie na polskim rynku wydawniczym nowy wybór gruzińskiej liryki. „Antologia poezji gruzińskiej” to zaproszenie do poznania literatury, która przez stulecia towarzyszyła przemianom kraju, opowiadała o jego tożsamości i dokumentowała doświadczenia kolejnych pokoleń. Nowa publikacja Wydawnictwa Warsztaty Kultury, wydana w serii Wschodni Express, gromadzi utwory gruzińskich poetów i poetek – przede wszystkim współczesnych, ale z odwołaniami do najważniejszych klasyków.
O książce
W Gruzji trwają protesty w obronie demokracji i europejskiej przyszłości kraju. Wśród autorów i autorek antologii są twórcy, których biografie pokazują, jak wysoką cenę można zapłacić za niezależność i sprzeciw wobec władzy. Kluczowa figura literackiego środowiska Tbilisi, Paolo Ijaszwili, poddany represjom w okresie stalinowskim, popełnił samobójstwo w 1937 roku, obawiając się aresztowania. Jego bliski przyjaciel Tycjan Tabidze został w tym samym roku rozstrzelany. Z kolei współczesny poeta Zwiad Ratiani został w październiku 2025 roku skazany na dwa lata więzienia w związku ze zdarzeniem podczas protestu przed gruzińskim parlamentem. Zestawienie tych nazwisk przypomina, że pytania o wolność słowa, niezależność twórczą i granice sprzeciwu wobec władzy pozostają w gruzińskiej literaturze niezwykle aktualne.
Od średniowiecznego giganta eposu poprzez kaukaskich bardów i twórców nowoczesnej tożsamości narodowej, traumę stalinowskiego terroru i ciche strategie przetrwania w cieniu sowieckiej cenzury, po współczesny, wciąż niedopisany rozdział poezji jako aktu oporu – ten wybór jest próbą pokazania szczególnej relacji między słowem poetyckim a zbiorowym fatum. W Gruzji niemożliwe jest czytanie poezji zarówno w oderwaniu od losów ludzi, którzy tworzą tę wyjątkową i żywą literaturę, jak i od burzliwej historii Kartwelii
– tak określa ten zbiór sama autorka przekładu – Magdalena Nowakowska.
Eliza Kącka, polska pisarka, prozaiczka, literaturoznawczyni i laureatka Nagrody Nike, dodaje:
Czy istnieje literatura aszugowska? Owszem. Czy żyje do dziś? Jak najbardziej. Magda Nowakowska, sprawczyni tej wspaniałej książki, udowadnia nam – opowieścią i przekładem – że język (po tuwimowemu) kartwelski był i jest rezerwuarem, środowiskiem, a i dźwignią wolności. Wolności aszugowskiej: nienaiwnej, niedeklaratywnej, niezłomnej. Wolności na czas, w którym światło musi zejść do piwnic. Ale i w piwnicach nie traci się charakteru. Antologia Nowakowskiej – od Rustawelego po współczesną nam Eliaszwili – okazuje się tekstowym manifestem postawy niezależności względem wszelkich tyranii, a uzależnienia od rytmu. Wiedział Leśmian, że rytm tworzy światy, emancypuje lirykę. Czytajmy poezję gruzińską! Stańmy się obywatelami Kartwelii.
Najnowsza książka od Wydawnictwa Warsztaty Kultury jest już w sprzedaży. „Antologia poezji gruzińskiej” została wydana w ramach serii Wschodni Express. Do antologii, oprócz wierszy przetłumaczonych przez Magdalenę Nowakowską, zostały dołączone utwory będące wynikiem twórczej współpracy tłumaczki z wybitnymi poetami i poetkami – Jackiem Dehnelem, Krystyną Dąbrowską i Dariuszem Sośnickim.
O autorce
Magdalena Nowakowska to kartwelistka, animatorka kultury, tłumaczka gruzińskiej i polskiej literatury, autorka kilkudziesięciu przekładów z dziedziny fikcji, dramatu i poezji. Studiowała muzykę, filologię gruzińską oraz dziennikarstwo. Jej specjalnością jest gruziński wielogłos. Pracowała w misji ONZ w Gruzji, w Ambasadzie RP w Tbilisi oraz w Instytucie Książki w Krakowie. Była korespondentką międzynarodowych mediów, prowadziła Polsko-Gruzińską Szkołę Przekładu przy Centrum Mieroszewskiego, tworzyła i zarządzała inicjatywami z udziałem artystów, kuratorów i aktywistów z UE, Kaukazu i Bałkanów. Nominowana w 2025 r. do Nagrody Literackiej GDYNIA za przekład „Kos, kos, jeżyna” Tamty Melaszwili, który otrzymał w 2024 r. tytuł Książki Roku dwutygodnika „Książki. Magazyn do czytania”. Dwukrotnie nominowana do gruzińskiej Nagrody Literackiej „Saba”. Publikowała m.in. w „Herito”, „Dwutygodniku” i „Kulturze Enter”. Od ponad dwudziestu lat mieszka w Tbilisi.
O wydawnictwie
Wydawnictwo Warsztaty Kultury prowadzone przez miejską instytucję Warsztaty Kultury w Lublinie to niewielka, niszowa oficyna skupiona wokół literatury i kultury krajów Europy Środkowej oraz Wschodniej. Działalność wydawnicza skupia się głównie na serii „Wschodni Express”. W serii tej publikowana jest przede wszystkim zróżnicowana gatunkowo proza i eseistyka, ale także wiersze. Do ich autorów należą najwybitniejsi twórcy Ukrainy, Białorusi, Łotwy czy Litwy. Wydawnictwo szczyci się współpracą z wybitnymi twórcami, a jego staranność wydawnicza i sztuka przekładu są coraz bardziej doceniane w postaci wyróżnień i nagród takich jak Literacka Nagroda Europy Środkowej „Angelus” („Nikt tak nie tańczył jak mój dziadek” Kateryny Babkiny w 2021 r. i „Szatański pomiot” Zoltána Mihálya Nagya w 2022 r.), Nagroda Krakowa Miasta Literatury UNESCO („Czar Maroka” Sofii Jabłońskiej w 2025 r.) czy Nagroda Ossolineum za Przekład Poetycki („Lista obecności” Birutė Jonuškaitė w 2026 r.).
Wszystkie książki Warsztatów Kultury w Lublinie można znaleźć na stronie wydawnictwa.























